Emir
New member
Bu bulgu selamlaşma konusunda doğrudan yapılmış bir araştırma değildir. Dolayısıyla söz konusu çalışmadan “erkekler selamlaşmayı daha nesnel yorumlar” sonucunu çıkarmak doğru olmaz. Çalışmanın burada önemi, cinsiyete dayalı genel psikolojik yargıları sorgulamak için bilimsel bir temel sağlamasıdır.
Leaper ve Ayres'in 2007 tarihli meta-analizinde ise yetişkinlerin konuşma davranışları incelenmiştir. Araştırmada erkeklerin konuşkanlık bakımından kadınlardan belirgin biçimde üstün olduğu yönündeki yaygın beklentinin desteklenmediği, ortalama farkın çok küçük olduğu bildirilmiştir. Kadınların daha fazla ilişki kurmaya yönelik, erkeklerin ise biraz daha iddialı konuşma kullanma eğilimleri gösterdiği durumlarda da ortalama etkiler küçüktür ve koşullara göre değişebilmektedir. PubMed
Bu verilerden çıkarılabilecek makul sonuç şudur: Bir kişinin selamlaşmaya verdiği anlamı açıklamak için yalnızca cinsiyetini bilmek yeterli değildir. Kişilik, yetiştirilme tarzı, iletişim deneyimi, kültür ve ilişkinin niteliği de değerlendirilmelidir.
[HEADING=1]4. Kadınların Bakış Açısı: Duygusal Anlamlar ve Toplumsal Etkiler[/HEADING]
Selamlaşmanın duygusal ve toplumsal yönünü ele aldığımızda, insanların kendilerini görülmüş, kabul edilmiş veya dışlanmış hissetmeleri önemli bir konu hâline gelir. Burada kadınların deneyimlerini incelemek yararlıdır; ancak bütün kadınların aynı şekilde düşündüğünü varsaymamak gerekir.
Örneğin yeni taşındığı apartmanda komşularına düzenli olarak selam veren bir kadını düşünelim. Bir süre sonra komşularının çoğunun kendisine karşılık verdiğini, ancak bazı kişilerin sürekli sessiz kaldığını fark ediyor. Bu davranışın nedenini anlamaya çalışırken yalnızca selamın verilip verilmediğine değil, apartmandaki diğer ilişkilerin niteliğine de bakabilir.
Komşuların birbirleriyle ne kadar yakın olduğu, yeni taşınan kişilere nasıl yaklaştıkları ve ortak alanlarda nasıl davrandıkları, yaşanan deneyimi etkileyebilir. Kadın bu durumu dışlanma olarak yorumlayabilir; fakat komşuların iletişim kurma alışkanlıkları da aynı davranışı açıklayabilir.
Bir başka örnek, iş ortamında yaşanabilir. Bir kadın toplantıya girdiğinde bazı çalışma arkadaşlarının kendisini selamlamadığını, buna karşılık aynı kişilerin başka çalışanlarla daha sıcak iletişim kurduğunu fark edebilir. Bu davranış tekrarlandığında, kendisine karşı farklı bir tutum olup olmadığını sorgulaması anlaşılabilir. Burada mesele yalnızca selamın eksikliği değil, iş yerindeki karşılıklı tanınma ve eşit muamele duygusudur.
Ancak aynı durum bir erkek tarafından da yaşanabilir. Yeni bir ekibe katılan erkek çalışan, diğer çalışanların birbirleriyle samimi konuştuğunu ama kendisine mesafeli davrandığını görebilir. Bu örnek, dışlanma hissinin belirli bir cinsiyete özgü olmadığını gösterir.
Kadınların bazı toplumsal ortamlarda ilişkilerin duygusal boyutuna daha fazla dikkat etmesi, sosyal roller ve yetiştirilme biçimleriyle bağlantılı olabilir. Kız çocuklarından başkalarının duygularını gözetmeleri, ilişkileri sürdürmeleri ve sosyal uyumu sağlamaları daha sık bekleniyorsa, bu beklentiler yetişkinlikteki iletişim alışkanlıklarını etkileyebilir.
Bununla birlikte, duygulara dikkat etmek mantığın karşıtı değildir. Bir kişinin selamlaşmadaki değişimi fark etmesi, sosyal çevresindeki örüntüleri doğru değerlendirmesine yardımcı olabilir. Öte yandan, bir davranışı hemen kişisel bir reddedilme olarak yorumlamak da yanlış anlamalara neden olabilir.
Bu yüzden duygusal duyarlılık ile nesnel değerlendirmeyi birbirinden ayırmak yerine birlikte kullanmak daha anlamlıdır. Bir davranışın kişide oluşturduğu duyguyu kabul etmek, o davranışın nedenine ilişkin varsayımın kesinlikle doğru olduğu anlamına gelmez.
[HEADING=1]Duygusal deneyim ile toplumsal bağlam arasındaki ilişki[/HEADING]
Selamlaşmanın toplumsal etkisini anlamak için üç soruyu birbirinden ayırabiliriz:
1. Ne oldu? Karşıdaki kişi gerçekten selam vermedi mi, yoksa selam fark edilmedi mi?
2. Bu durum nasıl hissettirdi? Kişi kendisini görmezden gelinmiş, üzülmüş, rahatlamış veya kayıtsız mı hissetti?
3. Davranışın olası açıklamaları neler? Dalgınlık, çekingenlik, yoğunluk, kültürel farklılık veya gerçek bir ilişki sorunu söz konusu olabilir mi?
Bu ayrım, duygusal deneyimi küçümsemeden olayın nedenini daha sağlıklı değerlendirmeyi sağlar.
Örneğin uzun süredir arkadaş olan iki kişiden birinin diğerine selam vermemesi, aralarındaki önceki tartışma nedeniyle anlamlı olabilir. Ancak birbirini tanımayan iki kişinin sokakta selamlaşmaması aynı anlama gelmez. İlk durumda geçmiş ilişki belirleyiciyken ikinci durumda kişilerin birbirine karşı herhangi bir yükümlülüğü bulunmayabilir.
Kadınların veya erkeklerin hangi koşullarda bu ayrımlara daha fazla dikkat ettiğini belirlemek için doğrudan selamlaşmayı inceleyen, farklı yaş gruplarını ve kültürleri kapsayan araştırmalara ihtiyaç vardır. Genel iletişim araştırmaları fikir verebilir; ancak doğrudan ölçülmemiş bir davranış hakkında kesin cinsiyet sonuçları üretmek bilimsel açıdan uygun değildir.
[HEADING=1]5. Erkek ve Kadın Bakış Açılarının Karşılaştırılması: Hangisi Daha Objektif?[/HEADING]
Selamlaşma konusunda erkeklerin ve kadınların bakış açılarını karşılaştırırken en önemli soru, hangi cinsiyetin daha doğru düşündüğü değil, insanların aynı davranışa neden farklı anlamlar yüklediğidir.
Bir erkek, kendisine selam vermeyen arkadaşının davranışını değerlendirirken olayın ne sıklıkta tekrarlandığına odaklanabilir. Bir kadın ise aynı olayda arkadaşlığın önceki sıcaklığının değişip değişmediğini sorgulayabilir. Bu iki yaklaşımın farklı yönleri olsa da birbirlerini dışlamaları gerekmez.
İlk yaklaşım, gözlemlenebilir davranışları ve tekrar eden örüntüleri dikkate alır. İkinci yaklaşım ise ilişkinin geçmişine, duygusal değişimlere ve sosyal bağlama dikkat çeker. Birincisi davranışın sıklığı hakkında bilgi sağlayabilirken ikincisi davranışın ilişki üzerindeki olası etkilerini anlamaya yardımcı olabilir.
Üstelik aynı kişi iki yaklaşımı da kullanabilir. Örneğin bir kadın, arkadaşının son bir aydır kendisine selam vermediğini gözlemleyebilir ve bunun kendisini üzdüğünü fark edebilir. Ardından başka açıklamaları değerlendirerek arkadaşına doğrudan soru sorabilir. Benzer biçimde bir erkek, arkadaşının davranışındaki değişimi gözlemledikten sonra ilişkinin kendisi için ne ifade ettiğini düşünebilir.
Bu nedenle karşılaştırmayı kesin kişilik kalıpları üzerinden değil, farklı değerlendirme biçimleri üzerinden yapmak daha doğrudur.
Karşılaştırma boyutu Nesnel değerlendirme yaklaşımı Duygusal ve toplumsal değerlendirme yaklaşımı
İlk dikkat edilen nokta Gözlemlenebilir davranış ve tekrar sıklığı İlişkinin niteliği ve davranışın hissettirdikleri
Temel soru Bu davranış hangi koşullarda gerçekleşiyor? Bu davranış ilişkimiz hakkında ne ifade ediyor olabilir?
Güçlü yanı Aceleci sonuçlara varmayı azaltabilir İlişkinin görünmeyen yönlerini fark etmeyi sağlayabilir
Olası riski Duygusal etkileri gözden kaçırabilir Belirsiz davranışlara gereğinden fazla anlam yükleyebilir
Daha dengeli kullanım Verileri bağlamla birlikte değerlendirmek Duyguları kanıt yerine koymadan değerlendirmek
Bu tablo, kadınların ve erkeklerin değişmez özelliklerini değil, iletişimde kullanılabilecek iki farklı analiz yöntemini göstermektedir. Aynı kişinin koşullara göre bu yöntemler arasında geçiş yapması son derece doğaldır.
[HEADING=1]Bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu önemli ayrıntı[/HEADING]
Hyde'ın 2005 tarihli çalışması, 46 meta-analizin sonuçlarını bir araya getirerek cinsiyet farklılıklarının birçok psikolojik değişkende küçük olduğunu ve bağlama göre değişebildiğini göstermektedir. PubMed+1
Leaper ve Ayres'in 2007 tarihli meta-analizinde ise yetişkinlerin konuşma davranışları incelenmiştir. Araştırmada erkeklerin konuşkanlık bakımından kadınlardan belirgin biçimde üstün olduğu yönündeki yaygın beklentinin desteklenmediği, ortalama farkın çok küçük olduğu bildirilmiştir. Kadınların daha fazla ilişki kurmaya yönelik, erkeklerin ise biraz daha iddialı konuşma kullanma eğilimleri gösterdiği durumlarda da ortalama etkiler küçüktür ve koşullara göre değişebilmektedir. PubMed
Bu verilerden çıkarılabilecek makul sonuç şudur: Bir kişinin selamlaşmaya verdiği anlamı açıklamak için yalnızca cinsiyetini bilmek yeterli değildir. Kişilik, yetiştirilme tarzı, iletişim deneyimi, kültür ve ilişkinin niteliği de değerlendirilmelidir.
[HEADING=1]4. Kadınların Bakış Açısı: Duygusal Anlamlar ve Toplumsal Etkiler[/HEADING]
Selamlaşmanın duygusal ve toplumsal yönünü ele aldığımızda, insanların kendilerini görülmüş, kabul edilmiş veya dışlanmış hissetmeleri önemli bir konu hâline gelir. Burada kadınların deneyimlerini incelemek yararlıdır; ancak bütün kadınların aynı şekilde düşündüğünü varsaymamak gerekir.
Örneğin yeni taşındığı apartmanda komşularına düzenli olarak selam veren bir kadını düşünelim. Bir süre sonra komşularının çoğunun kendisine karşılık verdiğini, ancak bazı kişilerin sürekli sessiz kaldığını fark ediyor. Bu davranışın nedenini anlamaya çalışırken yalnızca selamın verilip verilmediğine değil, apartmandaki diğer ilişkilerin niteliğine de bakabilir.
Komşuların birbirleriyle ne kadar yakın olduğu, yeni taşınan kişilere nasıl yaklaştıkları ve ortak alanlarda nasıl davrandıkları, yaşanan deneyimi etkileyebilir. Kadın bu durumu dışlanma olarak yorumlayabilir; fakat komşuların iletişim kurma alışkanlıkları da aynı davranışı açıklayabilir.
Bir başka örnek, iş ortamında yaşanabilir. Bir kadın toplantıya girdiğinde bazı çalışma arkadaşlarının kendisini selamlamadığını, buna karşılık aynı kişilerin başka çalışanlarla daha sıcak iletişim kurduğunu fark edebilir. Bu davranış tekrarlandığında, kendisine karşı farklı bir tutum olup olmadığını sorgulaması anlaşılabilir. Burada mesele yalnızca selamın eksikliği değil, iş yerindeki karşılıklı tanınma ve eşit muamele duygusudur.
Ancak aynı durum bir erkek tarafından da yaşanabilir. Yeni bir ekibe katılan erkek çalışan, diğer çalışanların birbirleriyle samimi konuştuğunu ama kendisine mesafeli davrandığını görebilir. Bu örnek, dışlanma hissinin belirli bir cinsiyete özgü olmadığını gösterir.
Kadınların bazı toplumsal ortamlarda ilişkilerin duygusal boyutuna daha fazla dikkat etmesi, sosyal roller ve yetiştirilme biçimleriyle bağlantılı olabilir. Kız çocuklarından başkalarının duygularını gözetmeleri, ilişkileri sürdürmeleri ve sosyal uyumu sağlamaları daha sık bekleniyorsa, bu beklentiler yetişkinlikteki iletişim alışkanlıklarını etkileyebilir.
Bununla birlikte, duygulara dikkat etmek mantığın karşıtı değildir. Bir kişinin selamlaşmadaki değişimi fark etmesi, sosyal çevresindeki örüntüleri doğru değerlendirmesine yardımcı olabilir. Öte yandan, bir davranışı hemen kişisel bir reddedilme olarak yorumlamak da yanlış anlamalara neden olabilir.
Bu yüzden duygusal duyarlılık ile nesnel değerlendirmeyi birbirinden ayırmak yerine birlikte kullanmak daha anlamlıdır. Bir davranışın kişide oluşturduğu duyguyu kabul etmek, o davranışın nedenine ilişkin varsayımın kesinlikle doğru olduğu anlamına gelmez.
[HEADING=1]Duygusal deneyim ile toplumsal bağlam arasındaki ilişki[/HEADING]
Selamlaşmanın toplumsal etkisini anlamak için üç soruyu birbirinden ayırabiliriz:
1. Ne oldu? Karşıdaki kişi gerçekten selam vermedi mi, yoksa selam fark edilmedi mi?
2. Bu durum nasıl hissettirdi? Kişi kendisini görmezden gelinmiş, üzülmüş, rahatlamış veya kayıtsız mı hissetti?
3. Davranışın olası açıklamaları neler? Dalgınlık, çekingenlik, yoğunluk, kültürel farklılık veya gerçek bir ilişki sorunu söz konusu olabilir mi?
Bu ayrım, duygusal deneyimi küçümsemeden olayın nedenini daha sağlıklı değerlendirmeyi sağlar.
Örneğin uzun süredir arkadaş olan iki kişiden birinin diğerine selam vermemesi, aralarındaki önceki tartışma nedeniyle anlamlı olabilir. Ancak birbirini tanımayan iki kişinin sokakta selamlaşmaması aynı anlama gelmez. İlk durumda geçmiş ilişki belirleyiciyken ikinci durumda kişilerin birbirine karşı herhangi bir yükümlülüğü bulunmayabilir.
Kadınların veya erkeklerin hangi koşullarda bu ayrımlara daha fazla dikkat ettiğini belirlemek için doğrudan selamlaşmayı inceleyen, farklı yaş gruplarını ve kültürleri kapsayan araştırmalara ihtiyaç vardır. Genel iletişim araştırmaları fikir verebilir; ancak doğrudan ölçülmemiş bir davranış hakkında kesin cinsiyet sonuçları üretmek bilimsel açıdan uygun değildir.
[HEADING=1]5. Erkek ve Kadın Bakış Açılarının Karşılaştırılması: Hangisi Daha Objektif?[/HEADING]
Selamlaşma konusunda erkeklerin ve kadınların bakış açılarını karşılaştırırken en önemli soru, hangi cinsiyetin daha doğru düşündüğü değil, insanların aynı davranışa neden farklı anlamlar yüklediğidir.
Bir erkek, kendisine selam vermeyen arkadaşının davranışını değerlendirirken olayın ne sıklıkta tekrarlandığına odaklanabilir. Bir kadın ise aynı olayda arkadaşlığın önceki sıcaklığının değişip değişmediğini sorgulayabilir. Bu iki yaklaşımın farklı yönleri olsa da birbirlerini dışlamaları gerekmez.
İlk yaklaşım, gözlemlenebilir davranışları ve tekrar eden örüntüleri dikkate alır. İkinci yaklaşım ise ilişkinin geçmişine, duygusal değişimlere ve sosyal bağlama dikkat çeker. Birincisi davranışın sıklığı hakkında bilgi sağlayabilirken ikincisi davranışın ilişki üzerindeki olası etkilerini anlamaya yardımcı olabilir.
Üstelik aynı kişi iki yaklaşımı da kullanabilir. Örneğin bir kadın, arkadaşının son bir aydır kendisine selam vermediğini gözlemleyebilir ve bunun kendisini üzdüğünü fark edebilir. Ardından başka açıklamaları değerlendirerek arkadaşına doğrudan soru sorabilir. Benzer biçimde bir erkek, arkadaşının davranışındaki değişimi gözlemledikten sonra ilişkinin kendisi için ne ifade ettiğini düşünebilir.
Bu nedenle karşılaştırmayı kesin kişilik kalıpları üzerinden değil, farklı değerlendirme biçimleri üzerinden yapmak daha doğrudur.
Karşılaştırma boyutu Nesnel değerlendirme yaklaşımı Duygusal ve toplumsal değerlendirme yaklaşımı
İlk dikkat edilen nokta Gözlemlenebilir davranış ve tekrar sıklığı İlişkinin niteliği ve davranışın hissettirdikleri
Temel soru Bu davranış hangi koşullarda gerçekleşiyor? Bu davranış ilişkimiz hakkında ne ifade ediyor olabilir?
Güçlü yanı Aceleci sonuçlara varmayı azaltabilir İlişkinin görünmeyen yönlerini fark etmeyi sağlayabilir
Olası riski Duygusal etkileri gözden kaçırabilir Belirsiz davranışlara gereğinden fazla anlam yükleyebilir
Daha dengeli kullanım Verileri bağlamla birlikte değerlendirmek Duyguları kanıt yerine koymadan değerlendirmek
Bu tablo, kadınların ve erkeklerin değişmez özelliklerini değil, iletişimde kullanılabilecek iki farklı analiz yöntemini göstermektedir. Aynı kişinin koşullara göre bu yöntemler arasında geçiş yapması son derece doğaldır.
[HEADING=1]Bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu önemli ayrıntı[/HEADING]
Hyde'ın 2005 tarihli çalışması, 46 meta-analizin sonuçlarını bir araya getirerek cinsiyet farklılıklarının birçok psikolojik değişkende küçük olduğunu ve bağlama göre değişebildiğini göstermektedir. PubMed+1