PvP ve PvE Ne Demek? Bir Oyunun İçinde İki Farklı Dünya
PvP ve PvE Ne Demek? Bir Oyunun İçinde İki Farklı Dünya
Geçenlerde eski bir oyun hesabımın ekran görüntülerine bakarken yıllar önce unuttuğum bir karakterle karşılaştım. Ekranda karakterimin yanında iki kelime vardı: PvP ve PvE. O zamanlar bunların ne anlama geldiğini biliyordum ama bugün dönüp baktığımda, aslında bu iki kısaltmanın yalnızca oyun modlarını anlatmadığını düşünüyorum.
Çünkü mesele sadece “oyuncuya karşı oyuncu” ya da “oyuncuya karşı çevre” değil.
Bazen bir oyunda karşımıza çıkan en büyük rakip başka bir oyuncudur. Bazen de saatlerce uğraşıp yenmeye çalıştığımız bir ejderha, zindan patronu veya yapay zekâ tarafından kontrol edilen bir ordudur. Daha ilginç olan ise aynı karakterin, aynı ekipmanın ve aynı oyuncunun bu iki dünyada tamamen farklı davranabilmesidir.
Bunu daha iyi anlatmak için size küçük bir hikâye paylaşmak istiyorum.
Bir oyun topluluğunun içinde geçen bu hikâyede üç arkadaşın başından geçenleri takip edeceğiz. İsimler ve olaylar kurgusal; fakat PvP ve PvE'nin oyun kültüründeki anlamı gerçek sistemlerden ve oyun araştırmalarından esinleniyor.
1. Bölüm: “Rakip Nerede?”
Mert, oyunun şehir meydanında karakterini durdurmuş, envanterini üçüncü kez kontrol ediyordu.
“Bir şey eksik,” dedi.
Yanındaki Derya gülümsedi.
“Sen her zaman bir şeyin eksik olduğunu düşünüyorsun.”
“Çünkü PvP'ye gireceğiz. Eksik olan küçük bir şey bile maçı kaybettirebilir.”
Diğer tarafta Ece, ekip listesini açmıştı.
“Potion sayınız tamam mı? Ayrıca Caner biraz önce bağlantısının sorunlu olduğunu söyledi. Onu bekleyelim mi?”
Mert başını kaldırdı.
“Beklersek karşı takım avantaj kazanabilir.”
Ece hemen cevap vermedi.
Sonra şöyle dedi:
“Avantaj yalnızca zamanla ölçülmüyor. Caner bizim takımın bir parçası. Oyuna girdiğinde kendisini dışarıda bırakılmış hissederse sonraki maçlarda birlikte oynamak istemeyebilir.”
Mert birkaç saniye sustu.
İşte PvP'nin ilginç taraflarından biri tam olarak burada başlıyordu.
PvP, yani “Player versus Player”, Türkçesiyle “Oyuncuya Karşı Oyuncu”, insanların doğrudan başka insanlarla rekabet ettiği oyun yapısını ifade eder. Bir arenada düello yapmak, iki takımın karşılaşması, savaş alanında oyuncuların birbirleriyle mücadele etmesi veya büyük çevrim içi dünyalarda oyuncu gruplarının birbirine saldırması PvP örnekleridir.
PvE ise “Player versus Environment”, yani “Oyuncuya Karşı Çevre” anlamına gelir.
Buradaki rakip başka bir insan değil; oyunun dünyasıdır.
Bir zindandaki yaratıklar, yapay zekâ tarafından yönetilen düşmanlar, görevlerdeki boss karakterleri veya oyuncunun aşması gereken çevresel engeller PvE kapsamına girebilir.
Mert için problem basitti:
“Karşı takımı nasıl yeneriz?”
Ece için ise problem biraz daha genişti:
“Takım olarak nasıl oynarız?”
İkisinin yaklaşımı birbirinden farklıydı ama biri diğerinden daha doğru değildi.
Çünkü rekabet içeren bir ortamda strateji kadar iletişim de önemlidir.
2. Bölüm: PvE Dünyasına Geçiş
Ertesi akşam üç arkadaş bu kez bir PvE zindanına girdi.
Kapının üzerinde devasa bir ejderha resmi vardı.
Mert karakterinin yeteneklerini açtı.
“Boss'un ilk saldırısı otuz saniyede geliyor. İkinci aşamada alan hasarı var. Üçüncü aşamada tank geriye çekilecek.”
Derya şaşkınlıkla baktı.
“Bunu nereden biliyorsun?”
“İnceledim.”
Ece güldü.
“Dün de rakip takımın bütün istatistiklerini incelemiştin.”
Mert omuz silkti.
“Bilgi avantajdır.”
Bu kez Derya konuşmaya başladı.
“Ben de biraz farklı düşündüm. Boss'un saldırılarını ezberlemek yerine grubun birbirine nasıl tepki verdiğine bakalım. Yeni oyuncumuz Selin daha önce bu zindana girmemiş. Paniklediğinde bütün plan bozulabilir.”
Mert itiraz etmek üzereydi.
Fakat Ece araya girdi.
“İkiniz de aynı şeyi farklı yerden söylüyorsunuz.”
Mert kaşlarını kaldırdı.
“Nasıl?”
“Sen sistemin davranışını anlamaya çalışıyorsun. Derya ise insanların o sistem içinde nasıl davranacağını.”
Bu cümle üzerine herkes sustu.
Çünkü aslında PvE'nin de yalnızca yaratık kesmekten ibaret olmadığını fark etmişlerdi.
Bir PvE grubunda oyuncular çoğu zaman görev paylaşımı yapar. Biri savunma görevini üstlenir, biri hasar verir, biri iyileştirir. Fakat oyunun mekanikleri ne kadar önemliyse takımın birbirini anlaması da o kadar önemlidir.
Bu noktada kadın ve erkek oyuncular hakkında sık yapılan genellemelerin ne kadar yanıltıcı olabileceği de ortaya çıkıyordu.
Mert erkekti ve belirgin biçimde çözüm odaklı düşünüyordu. Fakat bunun “erkekler böyledir” anlamına gelmediğini arkadaşları zaten biliyordu.
Derya da erkekti ve insan ilişkilerini, takımın moralini ve oyuncuların birbirine uyumunu Mert kadar önemsiyordu.
Ece ise kadın olmasına rağmen son derece analitikti; hasar tablolarını, yetenek sürelerini ve ekipman istatistiklerini herkesten daha iyi biliyordu.
Selin ise kadın olmasına rağmen rekabet konusunda oldukça agresif ve hedef odaklıydı.
Yani karakterleri belirleyen şey cinsiyetlerinden çok kişilikleri, deneyimleri ve oyundaki rolleriydi.
Buna rağmen hikâyedeki farklı yaklaşımları gözlemlemek ilginçti: Mert çoğu durumda problemi parçalara ayırıp çözüm ararken, Ece oyuncular arasındaki iletişimi ve grubun duygusal dengesini hesaba katıyordu. Bu iki yaklaşım çatışmak zorunda değildi; tam tersine birbirini tamamlayabiliyordu.
Gerçek hayatta da ekip çalışmasının yalnızca teknik becerilerden oluşmadığını gösteren sayısız araştırma bulunuyor.
Oyun araştırmacısı Richard Bartle'ın çok oyunculu çevrim içi dünyalardaki oyuncu tipleri üzerine 1996'da yayımladığı çalışması, oyuncuların oyunlardan farklı beklentiler taşıyabildiğini tartışıyordu. Daha sonraki araştırmalar da rekabet, başarı, sosyalleşme ve keşif gibi farklı motivasyonların oyuncu davranışlarını şekillendirebildiğini gösterdi.
Dolayısıyla “erkekler PvP sever, kadınlar PvE sever” gibi basit bir formül, oyuncu davranışlarının karmaşıklığını açıklamaya yetmez.
3. Bölüm: PvP'nin Tarihsel Tarafı
Bir süre sonra Mert merak etti:
“PvP neden bu kadar önemli hale geldi?”
Bu sorunun cevabı oyunların tarihine bakınca daha anlamlı görünüyordu.
Video oyunlarının ilk dönemlerinden itibaren oyuncular yalnızca oyunun verdiği görevleri tamamlamak istemedi. Bir noktadan sonra “Ben bunu yaptım, acaba arkadaşım yapabilir mi?” sorusu ortaya çıktı.
Rekabet, oyunların doğasında zaten vardı.
Atari salonlarında yüksek skor tabloları bunun erken örneklerinden biriydi. Oyuncular yalnızca oyunu bitirmek değil, başkasından daha yüksek skor yapmak istiyordu.
İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte bu rekabet fiziksel olarak aynı odada bulunma zorunluluğundan kurtuldu.
Artık İstanbul'daki bir oyuncu, dünyanın başka bir yerindeki oyuncuyla karşılaşabiliyordu.
MMORPG'ler, çevrim içi strateji oyunları, savaş oyunları ve rekabetçi arena sistemleri PvP kültürünün büyümesine katkıda bulundu.
Böylece “oyuncuya karşı oyuncu” kavramı teknik bir oyun modundan çıkıp sosyal bir kültüre dönüştü.
Artık mesele yalnızca kazanmak değildi.
Oyuncular klanlar kuruyor, takımlar oluşturuyor, turnuvalara katılıyor ve rakiplerini tanıyordu.
Bir anlamda oyun dünyaları, insanların gerçek hayattaki rekabet ve iş birliği davranışlarını dijital ortama taşıyan küçük sosyal laboratuvarlara dönüşüyordu.
4. Bölüm: PvE Neden Hâlâ Bu Kadar Seviliyor?
Dördüncü gece ekip yine toplandı.
Bu kez PvP yoktu.
Birlikte uzun bir PvE görevi yapacaklardı.
PvP ve PvE Ne Demek? Bir Oyunun İçinde İki Farklı Dünya
Geçenlerde eski bir oyun hesabımın ekran görüntülerine bakarken yıllar önce unuttuğum bir karakterle karşılaştım. Ekranda karakterimin yanında iki kelime vardı: PvP ve PvE. O zamanlar bunların ne anlama geldiğini biliyordum ama bugün dönüp baktığımda, aslında bu iki kısaltmanın yalnızca oyun modlarını anlatmadığını düşünüyorum.
Çünkü mesele sadece “oyuncuya karşı oyuncu” ya da “oyuncuya karşı çevre” değil.
Bazen bir oyunda karşımıza çıkan en büyük rakip başka bir oyuncudur. Bazen de saatlerce uğraşıp yenmeye çalıştığımız bir ejderha, zindan patronu veya yapay zekâ tarafından kontrol edilen bir ordudur. Daha ilginç olan ise aynı karakterin, aynı ekipmanın ve aynı oyuncunun bu iki dünyada tamamen farklı davranabilmesidir.
Bunu daha iyi anlatmak için size küçük bir hikâye paylaşmak istiyorum.
Bir oyun topluluğunun içinde geçen bu hikâyede üç arkadaşın başından geçenleri takip edeceğiz. İsimler ve olaylar kurgusal; fakat PvP ve PvE'nin oyun kültüründeki anlamı gerçek sistemlerden ve oyun araştırmalarından esinleniyor.
1. Bölüm: “Rakip Nerede?”
Mert, oyunun şehir meydanında karakterini durdurmuş, envanterini üçüncü kez kontrol ediyordu.
“Bir şey eksik,” dedi.
Yanındaki Derya gülümsedi.
“Sen her zaman bir şeyin eksik olduğunu düşünüyorsun.”
“Çünkü PvP'ye gireceğiz. Eksik olan küçük bir şey bile maçı kaybettirebilir.”
Diğer tarafta Ece, ekip listesini açmıştı.
“Potion sayınız tamam mı? Ayrıca Caner biraz önce bağlantısının sorunlu olduğunu söyledi. Onu bekleyelim mi?”
Mert başını kaldırdı.
“Beklersek karşı takım avantaj kazanabilir.”
Ece hemen cevap vermedi.
Sonra şöyle dedi:
“Avantaj yalnızca zamanla ölçülmüyor. Caner bizim takımın bir parçası. Oyuna girdiğinde kendisini dışarıda bırakılmış hissederse sonraki maçlarda birlikte oynamak istemeyebilir.”
Mert birkaç saniye sustu.
İşte PvP'nin ilginç taraflarından biri tam olarak burada başlıyordu.
PvP, yani “Player versus Player”, Türkçesiyle “Oyuncuya Karşı Oyuncu”, insanların doğrudan başka insanlarla rekabet ettiği oyun yapısını ifade eder. Bir arenada düello yapmak, iki takımın karşılaşması, savaş alanında oyuncuların birbirleriyle mücadele etmesi veya büyük çevrim içi dünyalarda oyuncu gruplarının birbirine saldırması PvP örnekleridir.
PvE ise “Player versus Environment”, yani “Oyuncuya Karşı Çevre” anlamına gelir.
Buradaki rakip başka bir insan değil; oyunun dünyasıdır.
Bir zindandaki yaratıklar, yapay zekâ tarafından yönetilen düşmanlar, görevlerdeki boss karakterleri veya oyuncunun aşması gereken çevresel engeller PvE kapsamına girebilir.
Mert için problem basitti:
“Karşı takımı nasıl yeneriz?”
Ece için ise problem biraz daha genişti:
“Takım olarak nasıl oynarız?”
İkisinin yaklaşımı birbirinden farklıydı ama biri diğerinden daha doğru değildi.
Çünkü rekabet içeren bir ortamda strateji kadar iletişim de önemlidir.
2. Bölüm: PvE Dünyasına Geçiş
Ertesi akşam üç arkadaş bu kez bir PvE zindanına girdi.
Kapının üzerinde devasa bir ejderha resmi vardı.
Mert karakterinin yeteneklerini açtı.
“Boss'un ilk saldırısı otuz saniyede geliyor. İkinci aşamada alan hasarı var. Üçüncü aşamada tank geriye çekilecek.”
Derya şaşkınlıkla baktı.
“Bunu nereden biliyorsun?”
“İnceledim.”
Ece güldü.
“Dün de rakip takımın bütün istatistiklerini incelemiştin.”
Mert omuz silkti.
“Bilgi avantajdır.”
Bu kez Derya konuşmaya başladı.
“Ben de biraz farklı düşündüm. Boss'un saldırılarını ezberlemek yerine grubun birbirine nasıl tepki verdiğine bakalım. Yeni oyuncumuz Selin daha önce bu zindana girmemiş. Paniklediğinde bütün plan bozulabilir.”
Mert itiraz etmek üzereydi.
Fakat Ece araya girdi.
“İkiniz de aynı şeyi farklı yerden söylüyorsunuz.”
Mert kaşlarını kaldırdı.
“Nasıl?”
“Sen sistemin davranışını anlamaya çalışıyorsun. Derya ise insanların o sistem içinde nasıl davranacağını.”
Bu cümle üzerine herkes sustu.
Çünkü aslında PvE'nin de yalnızca yaratık kesmekten ibaret olmadığını fark etmişlerdi.
Bir PvE grubunda oyuncular çoğu zaman görev paylaşımı yapar. Biri savunma görevini üstlenir, biri hasar verir, biri iyileştirir. Fakat oyunun mekanikleri ne kadar önemliyse takımın birbirini anlaması da o kadar önemlidir.
Bu noktada kadın ve erkek oyuncular hakkında sık yapılan genellemelerin ne kadar yanıltıcı olabileceği de ortaya çıkıyordu.
Mert erkekti ve belirgin biçimde çözüm odaklı düşünüyordu. Fakat bunun “erkekler böyledir” anlamına gelmediğini arkadaşları zaten biliyordu.
Derya da erkekti ve insan ilişkilerini, takımın moralini ve oyuncuların birbirine uyumunu Mert kadar önemsiyordu.
Ece ise kadın olmasına rağmen son derece analitikti; hasar tablolarını, yetenek sürelerini ve ekipman istatistiklerini herkesten daha iyi biliyordu.
Selin ise kadın olmasına rağmen rekabet konusunda oldukça agresif ve hedef odaklıydı.
Yani karakterleri belirleyen şey cinsiyetlerinden çok kişilikleri, deneyimleri ve oyundaki rolleriydi.
Buna rağmen hikâyedeki farklı yaklaşımları gözlemlemek ilginçti: Mert çoğu durumda problemi parçalara ayırıp çözüm ararken, Ece oyuncular arasındaki iletişimi ve grubun duygusal dengesini hesaba katıyordu. Bu iki yaklaşım çatışmak zorunda değildi; tam tersine birbirini tamamlayabiliyordu.
Gerçek hayatta da ekip çalışmasının yalnızca teknik becerilerden oluşmadığını gösteren sayısız araştırma bulunuyor.
Oyun araştırmacısı Richard Bartle'ın çok oyunculu çevrim içi dünyalardaki oyuncu tipleri üzerine 1996'da yayımladığı çalışması, oyuncuların oyunlardan farklı beklentiler taşıyabildiğini tartışıyordu. Daha sonraki araştırmalar da rekabet, başarı, sosyalleşme ve keşif gibi farklı motivasyonların oyuncu davranışlarını şekillendirebildiğini gösterdi.
Dolayısıyla “erkekler PvP sever, kadınlar PvE sever” gibi basit bir formül, oyuncu davranışlarının karmaşıklığını açıklamaya yetmez.
3. Bölüm: PvP'nin Tarihsel Tarafı
Bir süre sonra Mert merak etti:
“PvP neden bu kadar önemli hale geldi?”
Bu sorunun cevabı oyunların tarihine bakınca daha anlamlı görünüyordu.
Video oyunlarının ilk dönemlerinden itibaren oyuncular yalnızca oyunun verdiği görevleri tamamlamak istemedi. Bir noktadan sonra “Ben bunu yaptım, acaba arkadaşım yapabilir mi?” sorusu ortaya çıktı.
Rekabet, oyunların doğasında zaten vardı.
Atari salonlarında yüksek skor tabloları bunun erken örneklerinden biriydi. Oyuncular yalnızca oyunu bitirmek değil, başkasından daha yüksek skor yapmak istiyordu.
İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte bu rekabet fiziksel olarak aynı odada bulunma zorunluluğundan kurtuldu.
Artık İstanbul'daki bir oyuncu, dünyanın başka bir yerindeki oyuncuyla karşılaşabiliyordu.
MMORPG'ler, çevrim içi strateji oyunları, savaş oyunları ve rekabetçi arena sistemleri PvP kültürünün büyümesine katkıda bulundu.
Böylece “oyuncuya karşı oyuncu” kavramı teknik bir oyun modundan çıkıp sosyal bir kültüre dönüştü.
Artık mesele yalnızca kazanmak değildi.
Oyuncular klanlar kuruyor, takımlar oluşturuyor, turnuvalara katılıyor ve rakiplerini tanıyordu.
Bir anlamda oyun dünyaları, insanların gerçek hayattaki rekabet ve iş birliği davranışlarını dijital ortama taşıyan küçük sosyal laboratuvarlara dönüşüyordu.
4. Bölüm: PvE Neden Hâlâ Bu Kadar Seviliyor?
Dördüncü gece ekip yine toplandı.
Bu kez PvP yoktu.
Birlikte uzun bir PvE görevi yapacaklardı.